Formatowanie Windows 10 – przywracanie ustawień fabrycznych (Reset PC)

Chcesz przywrócić Windows 10 do stanu niemal fabrycznego? Niezależnie od tego, czy zależy Ci na przyspieszeniu systemu, czy przygotowujesz komputer do sprzedaży, ten przewodnik krok po kroku pomoże Ci zrozumieć różnice między resetowaniem a czystą instalacją. Dowiesz się, jak wybrać najlepszą metodę i bez problemu przeprowadzić cały proces.

Formatowanie Windows 10: co to znaczy?

W świecie Windows 10 termin „formatowanie” często pojawia się w kontekście przywracania systemu do stanu początkowego. Pamiętaj, że nie zawsze oznacza to dosłowne fizyczne formatowanie dysku twardego, choć jest to element jednej z metod. Kiedy mówimy o „formatowaniu” Windows 10, zazwyczaj mamy na myśli proces usuwania danych, ustawień i programów, a także całkowite pozbycie się systemu z dysku, tak aby system operacyjny działał jak po pierwszej instalacji. Istnieją dwie główne, fundamentalnie różne metody osiągnięcia tego celu, a każda z nich ma swoje konsekwencje i zastosowania.

Resetuj ten komputer: opcje

Pierwsza metoda to skorzystanie z wbudowanego narzędzia Windows 10 o nazwie „Resetuj ten komputer”. To wygodna opcja dostępna bezpośrednio z ustawień systemu, która pozwala przywrócić Windows do stanu fabrycznego bez zewnętrznego nośnika instalacyjnego. Oferuje ona dwie główne możliwości: zachowanie plików osobistych lub ich całkowite usunięcie. To szybkie i stosunkowo proste rozwiązanie, idealne do odświeżenia systemu, który zaczął działać wolniej lub stał się niestabilny, ale bez drastycznej ingerencji w dysk.

Czysta instalacja: pełne odświeżenie

Druga metoda, czyli czysta instalacja, to pełnoprawne formatowanie i ponowne zainstalowanie Windows 10 z zewnętrznego nośnika bootowalnego (np. pendrive’a USB lub płyty DVD). Ta opcja usuwa absolutnie wszystko z wybranej partycji dysku – system operacyjny, programy, sterowniki, ustawienia i wszystkie Twoje dane. To najbardziej gruntowne odświeżenie systemu, które gwarantuje usunięcie wszelkich potencjalnych problemów, takich jak wirusy, uszkodzone pliki systemowe czy konflikty oprogramowania. Z doświadczenia wiemy, że czysta instalacja zawsze zapewnia najstabilniejszy i najszybszy start dla nowego systemu.

Poniższa tabela przedstawia kluczowe różnice między obiema metodami, co ułatwi Ci podjęcie wstępnej decyzji:

Cecha	Resetuj ten komputer („Usuń wszystko”)	Czysta instalacja
Poziom odświeżenia	Powrót do ustawień fabrycznych	Całkowite formatowanie i nowa instalacja
Wymagany nośnik	Nie	Tak (USB/DVD)
Usuwanie danych	Wszystkie pliki, programy, ustawienia	Wszystkie pliki, programy, ustawienia, partycje (opcjonalnie)
Usuwanie wirusów	Skuteczne w większości przypadków	Bardzo skuteczne, usuwa głębokie infekcje
Złożoność	Niska	Średnia
Czas trwania	Krótszy (30-90 min)	Dłuższy (1-2 godz.)

Zanim jednak przystąpisz do którejkolwiek z tych metod, pamiętaj o odpowiednim przygotowaniu.

Kiedy formatować Windows 10? wybór metody

Rzadko decydujemy się na „formatowanie” Windows 10 bez konkretnego powodu. Zazwyczaj wynika to z problemów z komputerem lub planów dotyczących jego dalszego użytkowania. Wybór odpowiedniej metody – resetowania czy czystej instalacji – zależy bezpośrednio od charakteru problemu i tego, jaki efekt chcesz osiągnąć.

Problemy z wydajnością i stabilnością

Jeśli Twój Windows 10 zaczął działać zauważalnie wolniej, aplikacje często się zawieszają, a ogólna responsywność spada, resetowanie komputera może okazać się szybkim i efektywnym rozwiązaniem. Takie problemy często wynikają z nagromadzenia zbędnych plików, błędnych ustawień rejestru, fragmentacji dysku, a także niezgodności oprogramowania lub sytuacji, gdy dysk blokuje możliwość zapisu. Opcja „Resetuj ten komputer” z usunięciem wszystkich plików pozwala szybko przywrócić system do stanu zbliżonego do nowego, eliminując większość tych przyczyn bez konieczności skomplikowanej procedury, jaką jest przywracanie ustawień fabrycznych komputera. To idealne rozwiązanie, gdy chcesz odzyskać płynność działania systemu bez poświęcania zbyt wiele czasu.

Sprzedaż lub oddanie komputera

Gdy przygotowujesz komputer do sprzedaży, oddania innemu użytkownikowi lub recyklingu, absolutnie musisz całkowicie usunąć wszystkie dane osobiste. W takim scenariuszu zarówno opcja „Resetuj ten komputer” z usunięciem wszystkiego, jak i czysta instalacja, są skuteczne. Jednak dla maksymalnego bezpieczeństwa i pewności, że żadne dane nie zostaną odzyskane, czysta instalacja z pełnym formatowaniem dysku to zdecydowanie najlepsza metoda. Usuwa ona wszystkie ślady poprzednich danych, co jest szczególnie ważne w przypadku wrażliwych informacji.

Poważne błędy i infekcje

Jeśli Twój system boryka się z poważnymi błędami, które uniemożliwiają normalne uruchomienie Windows, masz częste niebieskie ekrany śmierci (BSOD) lub głębokie infekcje wirusowe, których tradycyjne antywirusy nie są w stanie usunąć, czysta instalacja często okazuje się jedynym skutecznym rozwiązaniem. Wbudowane narzędzie resetowania, choć przydatne, może nie wystarczyć do usunięcia bardzo uporczywych złośliwych programów, które mogły zainfekować nawet partycję odzyskiwania. Czysta instalacja, poprzez całkowite usunięcie i nadpisanie danych na dysku, eliminuje wszelkie potencjalne zagrożenia i uszkodzenia, zapewniając absolutnie świeży start.

W mojej praktyce często widzę, jak użytkownicy próbują ratować niestabilny system, instalując kolejne programy antywirusowe czy „optymalizatory”. Zamiast tego, przy uporczywych problemach, znacznie efektywniej jest poświęcić czas na czystą instalację. To prawdziwy reset, który eliminuje lata nagromadzonych śmieci i błędów.

Przygotowanie do formatowania: klucz do sukcesu

Niewłaściwe przygotowanie do „formatowania” Windows 10 to częsta przyczyna frustracji i utraty ważnych danych. Odpowiednie kroki przed rozpoczęciem procesu są absolutnie niezbędne, aby przebiegł on pomyślnie i bez problemów.

Backup danych: co i gdzie?

Pierwszym i najważniejszym krokiem jest utworzenie kopii zapasowej wszystkich ważnych danych. Pamiętaj, że to nie tylko dokumenty, zdjęcia i filmy, ale również pliki konfiguracyjne programów, zapisy gier, ulubione zakładki przeglądarek czy spersonalizowane szablony.

Brak kopii zapasowej to błąd, który często widzę. Po formatowaniu dysku odzyskanie utraconych danych jest zazwyczaj niemożliwe lub niezwykle kosztowne. Zawsze zakładaj, że wszystko, co nie zostało skopiowane, zostanie bezpowrotnie utracone.

Swoje dane możesz przechowywać na:

• Zewnętrznym dysku twardym lub pendrive: To najprostsza i najbezpieczniejsza metoda dla większości użytkowników.
• Usługach chmurowych: OneDrive, Google Drive, Dropbox oferują wygodną synchronizację i dostęp z każdego miejsca.
• Dyskach sieciowych (NAS): To opcja dla bardziej zaawansowanych użytkowników i większych zbiorów danych.

Klucze produktów i licencje

Po ponownej instalacji systemu będziesz musiał ponownie aktywować niektóre programy. Zanim zaczniesz, zbierz wszystkie klucze produktów i licencje do płatnego oprogramowania. Zwróć uwagę na:

• Klucz produktu Windows 10: Jeśli nie masz go pod ręką, możesz sprawdzić gdzie znaleźć kod aktywacyjny w rejestrze, zwłaszcza gdy zakup był cyfrowy i powiązany z kontem Microsoft. Jeśli system był preinstalowany, klucz może być zaszyty w BIOS/UEFI. Warto sprawdzić go za pomocą narzędzi takich jak ProduKey.
• Klucz pakietu Office: Jeśli posiadasz licencję wieczystą, będzie on potrzebny. W przypadku subskrypcji Microsoft 365 wystarczy zalogować się na swoje konto.
• Inne płatne programy: Do programów takich jak Adobe Creative Suite, antywirusy czy specjalistyczne oprogramowanie upewnij się, że masz klucze lub dane do logowania.

Sterowniki sprzętowe: niezbędne minimum

Windows 10 często instaluje podstawowe sterowniki automatycznie. Mimo to, zawsze dobrze jest mieć pod ręką te kluczowe, zwłaszcza do karty sieciowej (Ethernet i Wi-Fi) oraz karty graficznej. Bez sterowników sieciowych nie uzyskasz dostępu do internetu, co znacznie utrudni dalszą konfigurację systemu po instalacji. Przygotuj je, wykonując następujące kroki:

1. Zidentyfikuj swój sprzęt: Zanotuj dokładne modele płyty głównej, karty graficznej i karty sieciowej.
2. Pobierz najnowsze sterowniki: Odwiedź strony producentów (np. ASUS, MSI, Gigabyte dla płyty głównej; NVIDIA, AMD dla karty graficznej; Intel, Realtek dla sieci) i pobierz sterowniki dla swojego modelu systemu operacyjnego.
3. Zapisz na pendrive: Umieść pobrane pliki sterowników na pendrive, który nie będzie używany jako nośnik instalacyjny Windows.

Gdy już wszystkie dane są bezpieczne, a klucze i sterowniki zebrane, możesz przejść do właściwych instrukcji formatowania.

Resetuj ten komputer: szybkie odświeżenie

Opcja „Resetuj ten komputer” to wbudowane narzędzie Windows 10, które pozwala przywrócić system do stanu fabrycznego bez zewnętrznego nośnika instalacyjnego. To idealne rozwiązanie, gdy system działa wolniej, jest niestabilny lub chcesz przygotować go do użytku przez inną osobę, ale bez całkowitego formatowania dysku.

Opcje resetowania: pliki i instalacja

Narzędzie „Resetuj ten komputer” oferuje dwie główne opcje dotyczące Twoich danych i sposobu instalacji systemu:

1. Zachowaj moje pliki: Ta opcja usuwa wszystkie zainstalowane aplikacje i zmienia ustawienia systemowe, ale pozostawia pliki osobiste (dokumenty, zdjęcia, filmy) nienaruszone. To dobre rozwiązanie, gdy chcesz odświeżyć system, ale nie chcesz tracić swoich danych.
2. Usuń wszystko: Ta opcja usuwa wszystkie pliki osobiste, aplikacje i ustawienia, przywracając system do stanu, w jakim był po pierwszym uruchomieniu. Stosuj ją, gdy sprzedajesz lub oddajesz komputer, aby upewnić się, że Twoje dane zostały usunięte.

Dodatkowo, Windows 10 pozwala wybrać sposób ponownej instalacji. Jeśli interesuje Cię przejście z Windows 7 do Windows 10, możesz skorzystać z opcji pobierania z chmury, która pobierze świeżą kopię systemu z serwerów Microsoftu. Wymaga to połączenia z internetem i może potrwać dłużej, ale gwarantuje najnowszą wersję. Inną opcją jest:

• Ponowna instalacja lokalna: System użyje plików systemowych znajdujących się już na komputerze. Jest szybsza, ale może nie zawierać najnowszych aktualizacji.

Krok po kroku: proces resetu

Aby zresetować swój komputer, wykonaj poniższe kroki:

1. Dostęp do funkcji: Otwórz Ustawienia (klawisz Windows + I), przejdź do sekcji Aktualizacja i zabezpieczenia, a następnie wybierz Odzyskiwanie z menu po lewej stronie.
2. Rozpocznij reset: W sekcji „Resetuj ten komputer” kliknij przycisk Rozpocznij.
3. Wybór opcji: Wybierz jedną z opcji: „Zachowaj moje pliki” lub „Usuń wszystko”.
4. Sposób instalacji: Określ, czy chcesz „Pobieranie z chmury” czy „Ponowna instalacja lokalna”.
5. Dodatkowe ustawienia (tylko dla „Usuń wszystko”): Jeśli wybierzesz „Usuń wszystko”, system zapyta, czy chcesz również wyczyścić dysk (co trwa znacznie dłużej, ale jest bezpieczniejsze przy sprzedaży komputera). Zazwyczaj wystarczy opcja „Tylko usuń moje pliki”.
6. Potwierdzenie: System wyświetli podsumowanie tego, co zostanie usunięte i co pozostanie. Przeczytaj je uważnie i potwierdź, klikając Resetuj.
7. Rozpoczęcie procesu: Komputer uruchomi się ponownie i rozpocznie proces resetowania. Może to potrwać od 30 minut do kilku godzin, w zależności od wybranej opcji i wydajności sprzętu. Po zakończeniu system uruchomi się jak świeżo zainstalowany Windows 10, gotowy do wstępnej konfiguracji.

Jeśli potrzebujesz bardziej gruntownego rozwiązania, czysta instalacja z nośnika bootowalnego będzie najlepszym wyborem.

Czysta instalacja Windows 10: pełne formatowanie

Czysta instalacja Windows 10 to najbardziej gruntowna metoda odświeżenia systemu. Pozwala ona całkowicie usunąć wszystkie dane z dysku i zainstalować świeżą kopię systemu operacyjnego. To idealne rozwiązanie w przypadku poważnych problemów, sprzedaży komputera lub po prostu, gdy chcesz uzyskać absolutnie najczystszy i najszybszy system.

Nośnik instalacyjny: Media Creation Tool

Pierwszym krokiem jest przygotowanie bootowalnego nośnika instalacyjnego. Microsoft udostępnia w tym celu narzędzie Media Creation Tool. Postępuj zgodnie z poniższymi instrukcjami:

1. Pobierz narzędzie: Wejdź na oficjalną stronę Microsoftu i pobierz „Narzędzie do tworzenia nośnika instalacyjnego systemu Windows 10”.
2. Uruchom narzędzie: Uruchom pobrany plik .exe i zaakceptuj warunki licencji.
3. Wybierz opcję: Wybierz opcję „Utwórz nośnik instalacyjny (dysk flash USB, DVD lub plik ISO) dla innego komputera” i kliknij Dalej.
4. Wybierz język, architekturę i wersję: Sprawdź, czy wybrane opcje odpowiadają Twoim potrzebom (zazwyczaj domyślne ustawienia są odpowiednie).
5. Wybierz typ nośnika: Wybierz „Dysk flash USB” i wskaż odpowiedni pendrive (musi mieć co najmniej 8 GB wolnego miejsca i zostanie sformatowany – upewnij się, że nie ma na nim ważnych danych). Możesz też wybrać „Plik ISO”, aby wypalić go później na płycie DVD.
6. Tworzenie nośnika: Narzędzie pobierze pliki Windows 10 i utworzy bootowalny nośnik. Może to potrwać od kilkunastu minut do ponad godziny, w zależności od prędkości internetu i pendrive’a.

Bootowanie z USB/DVD: BIOS/UEFI

Po utworzeniu nośnika, uruchom komputer z niego, a nie z dysku twardego. Oto jak to zrobić:

1. Podłącz nośnik: Włóż pendrive lub płytę DVD z systemem Windows 10 do komputera.
2. Uruchom ponownie komputer: Podczas startu komputera wejdź do ustawień BIOS/UEFI. Zazwyczaj robi się to, naciskając klawisze takie jak Del, F2, F10, F12 (klawisz zależy od producenta płyty głównej/laptopa) zaraz po włączeniu zasilania.
3. Zmień kolejność bootowania: W menu BIOS/UEFI znajdź sekcję „Boot Options”, „Boot Priority” lub „Advanced BIOS Features”. Ustaw swój pendrive lub napęd DVD jako pierwsze urządzenie rozruchowe, pamiętając o wcześniejszym przygotowaniu bootowalnego pendrive krok po kroku.
4. Zapisz i wyjdź: Zapisz zmiany (często klawisz F10) i wyjdź z BIOS/UEFI. Komputer powinien uruchomić się ponownie, tym razem z nośnika instalacyjnego Windows 10.

Partycjonowanie i formatowanie dysku

Po uruchomieniu z nośnika i wybraniu języka, dotrzesz do kluczowego etapu – wyboru miejsca instalacji.

Próba instalacji na istniejącej partycji bez jej uprzedniego usunięcia to błąd, który może prowadzić do pozostawienia starych plików systemowych i problemów. Zawsze usuwaj partycje systemowe przed czystą instalacją.

Oto jak zarządzać partycjami:

1. Wybór typu instalacji: Wybierz opcję „Niestandardowa: Zainstaluj tylko system Windows (zaawansowane)”.
2. Zarządzanie partycjami: Zobaczysz listę partycji na dyskach twardych. Pamiętaj, że nie można sformatować aktywnej partycji systemowej z poziomu uruchomionego systemu, dlatego robimy to z poziomu instalatora.
   • Usuwanie partycji: Zaznacz każdą partycję związaną ze starym systemem (zwykle C:, ale także mniejsze partycje systemowe, odzyskiwania, EFI) i kliknij Usuń. Potwierdź usunięcie. Twoim celem jest uzyskanie jednego obszaru „Nieprzydzielone miejsce”.
   • Tworzenie nowej partycji: Zaznacz „Nieprzydzielone miejsce” i kliknij Nowy. Możesz zaakceptować domyślny rozmiar (cały dysk) lub podzielić dysk na mniejsze partycje (np. jedną na system, drugą na dane).
   • Formatowanie: Po utworzeniu nowych partycji, zaznacz partycję, na której chcesz zainstalować system (zwykle największa, jeśli podzieliłeś dysk) i kliknij Formatuj. Potwierdź.
3. Wybór partycji do instalacji: Wybierz sformatowaną partycję (zwykle „Dysk 0 Partycja X”) i kliknij Dalej.

Instalacja systemu: pierwsze kroki

Po wybraniu i sformatowaniu partycji, instalator rozpocznie kopiowanie plików Windows i instalację systemu. Oto, czego możesz się spodziewać:

1. Kopiowanie plików: Proces kopiowania plików i instalacji komponentów przebiegnie automatycznie. Komputer może się kilkukrotnie zrestartować.
2. Konfiguracja regionalna: Po zakończeniu instalacji, system poprosi o podstawową konfigurację, taką jak region czy układ klawiatury.
3. Logowanie do konta Microsoft: Zaloguj się na swoje konto Microsoft lub utwórz nowe konto lokalne.
4. Ustawienia prywatności: Skonfiguruj preferencje prywatności (np. lokalizacja, dane diagnostyczne).
5. Pulpit: Po kilku ostatnich krokach zobaczysz pulpit Windows 10. Gratulacje, czysta instalacja zakończona!

Po pomyślnym zainstalowaniu systemu, pozostaje kilka ważnych kroków, aby w pełni przygotować komputer do pracy.

Po instalacji: pierwsze kroki

Gratulacje! Twój system Windows 10 został świeżo zainstalowany zgodnie z instrukcjami dotyczącymi instalacji systemu Windows na nowym dysku. Aby zapewnić jego optymalne działanie, stabilność i bezpieczeństwo, musisz teraz wykonać kilka kluczowych czynności. Te kroki są równie ważne jak sama instalacja, ponieważ to one gwarantują, że komputer będzie gotowy do efektywnej pracy.

Instalacja sterowników

Windows 10 często instaluje podstawowe sterowniki automatycznie. Mimo to, zawsze dobrze jest mieć pod ręką te kluczowe, zwłaszcza do karty sieciowej (Ethernet i Wi-Fi) oraz karty graficznej. Bez sterowników sieciowych nie uzyskasz dostępu do internetu, co znacznie utrudni dalszą konfigurację systemu po instalacji. Oto lista najważniejszych:

1. Sterowniki sieciowe: Jeśli nie masz dostępu do internetu, zacznij od instalacji sterowników do karty sieciowej (Ethernet lub Wi-Fi) z pendrive’a.
2. Sterowniki chipsetu: Zainstaluj sterowniki chipsetu płyty głównej, które zapewniają prawidłowe działanie mostka północnego i południowego, kontrolerów USB, SATA itp.
3. Sterowniki karty graficznej: To ma znaczenie dla gier, programów graficznych i ogólnej płynności interfejsu. Zainstaluj sterowniki od NVIDIA, AMD lub Intel.
4. Inne sterowniki: Zainstaluj pozostałe specyficzne sterowniki dla Twojego sprzętu (np. dźwięku, kontrolerów USB 3.0/3.1, kamery internetowej, czytnika kart).

Pamiętaj, że pominięcie instalacji sterowników chipsetu może prowadzić do subtelnych problemów z wydajnością, które są trudne do zdiagnozowania później.

Aktualizacje Windows Update

Po zainstalowaniu sterowników i uzyskaniu dostępu do internetu, aktualizacje systemu Windows powinny być Twoim kolejnym priorytetem. Postępuj w ten sposób:

1. Sprawdź aktualizację: Przejdź do Ustawienia > Aktualizacja i zabezpieczenia > Windows Update i kliknij „Sprawdź aktualizacje”.
2. Instaluj i restartuj: System pobierze i zainstaluje wszystkie dostępne aktualizacje, w tym poprawki bezpieczeństwa i nowe funkcje. Prawdopodobnie będziesz musiał kilkukrotnie ponownie uruchomić komputer.
3. Powtarzaj: Kontynuuj sprawdzanie i instalowanie aktualizacji, aż system zgłosi, że jest w pełni zaktualizowany. To proces, który może zająć trochę czasu.

Podstawowe oprogramowanie i dane

Gdy system jest już w pełni zaktualizowany i ma wszystkie sterowniki, możesz przystąpić do instalacji niezbędnego oprogramowania i przywracania danych. Oto, co warto zainstalować:

1. Przeglądarka internetowa: Zainstaluj swoją ulubioną przeglądarkę (Chrome, Firefox, Edge, Opera).
2. Antywirus: Choć Windows Defender jest wbudowany, wielu użytkowników preferuje alternatywne rozwiązania antywirusowe. Zainstaluj wybrane oprogramowanie zabezpieczające.
3. Pakiet biurowy: Zainstaluj Microsoft Office lub darmową alternatywę, taką jak LibreOffice.
4. Inne programy: Zainstaluj wszystkie inne programy, których używasz na co dzień (np. odtwarzacze multimedialne, komunikatory, programy graficzne).
5. Przywrócenie danych: Skopiuj swoje pliki z kopii zapasowej na odpowiednie miejsca na dysku.

Masz jeszcze pytania? Sprawdź odpowiedzi na najczęściej zadawane wątpliwości dotyczące formatowania Windows 10.

Często zadawane pytania (FAQ)

Czy formatowanie usuwa wszystkie dane?

Tak, jeśli wybierzesz opcję „Usuń wszystko” w narzędziu „Resetuj ten komputer” lub przeprowadzisz czystą instalację z formatowaniem partycji. Obie metody bezpowrotnie usuwają wszystkie pliki osobiste, programy i ustawienia z dysku systemowego, dlatego wykonanie kopii zapasowej jest absolutnie niezbędne.

Czy potrzebuję klucza produktu Windows 10?

W większości przypadków nie. Jeśli Twój system Windows 10 był wcześniej aktywowany cyfrowo i jest powiązany z Twoim kontem Microsoft, aktywacja nastąpi automatycznie po zalogowaniu. Klucz może być potrzebny tylko w specyficznych scenariuszach, np. przy instalacji innej wersji systemu lub na nowym sprzęcie.

Ile trwa formatowanie Windows 10?

Czas trwania zależy od wybranej metody i specyfikacji komputera. Resetowanie systemu zazwyczaj trwa od 30 minut do 1,5 godziny. Czysta instalacja, wliczając tworzenie nośnika, partycjonowanie i samą instalację, może zająć od 1 do 2 godzin, nie licząc czasu na instalację sterowników i oprogramowania po zakończeniu procesu.

Czy mogę sformatować aktywną partycję?

Nie, nie sformatujesz partycji, na której aktualnie działa system operacyjny. W przypadku czystej instalacji, formatowanie partycji systemowej odbywa się z poziomu instalatora systemu Windows, który uruchamia się z zewnętrznego nośnika (USB/DVD), a nie z dysku twardego komputera.